Uw foto's
van voor en na zijn verboden.
Dit is het onderwerp waar de afstand tussen de praktijk en het recht in België het grootst is. Honderden praktijken publiceren voor-en-na-galerijen op Instagram. De Belgische wet verbiedt reclame voor esthetische ingrepen sinds 2014, en het Grondwettelijk Hof heeft alle beroepen tegen dat verbod verworpen.
Het verbod, en de omvang ervan
De wet van 23 mei 2013 die de ingrepen van esthetische geneeskunde regelt, is in 2014 aangevuld met een luik « reclame en informatie ». Het uitgangspunt is een algemeen verbod:
« Het is elke natuurlijke of rechtspersoon verboden reclame te verspreiden over de in artikel 3 bedoelde ingrepen. »
Twee woorden zijn belangrijk. « Elke persoon »: het verbod geldt niet enkel voor de beroepsbeoefenaar, het geldt ook voor de agentschappen, de platformen en derden. En « de in artikel 3 bedoelde ingrepen »: de esthetische heelkunde en de niet-heelkundige esthetische geneeskunde. De injecties zitten erin.
Reclame of informatie? Het Hof heeft beslist
In zijn arrest nr. 1/2016 van 14 januari 2016 heeft het Grondwettelijk Hof alle beroepen verworpen en het praktische onderscheid gemaakt:
| Weerhouden definitie | Statuut | |
|---|---|---|
| Reclame | Elke vorm van communicatie die het verrichten van de ingrepen wil promoten of patiënten wil werven | Verboden |
| Beroepsinformatie | Communicatie om een beroepsbeoefenaar of zijn praktijk bekend te maken | Toegelaten, onder voorwaarden |
De beroepsinformatie moet waarheidsgetrouw, objectief, relevant, verifieerbaar, discreet en duidelijk zijn. Ze mag niet misleidend zijn en niet vergelijkend, en ze mag geen financiële argumenten gebruiken. De naam van de beroepsbeoefenaar en zijn bijzondere beroepstitels moeten er altijd in staan. Het Hof preciseert dat een bedrag mag worden meegedeeld bij een concrete consultatie, maar niet in een algemene communicatie.
Waar een voor-en-na-galerij onder valt
Laten we precies zijn over de aard van de redenering, want dat is belangrijk: de wet vermeldt de woorden « foto's van voor en na » nergens. Het verbod werkt via de ruime definitie van reclame. Een galerij met resultaten die op een site of een Instagram-account wordt gepubliceerd om klanten aan te trekken, is een communicatie die het verrichten van ingrepen wil promoten: dat is een juridische kwalificatie, geen citaat uit de tekst, maar ze laat geen ernstige discussie toe.
De AVG komt erbij, ze vervangt niets
Zelfs als het reclameverbod niet bestond, zou de foto een tweede probleem geven.
Een klinische foto is een gezondheidsgegeven
Overweging 35 van de AVG omschrijft gezondheidsgegevens als gegevens die informatie prijsgeven over de fysieke of mentale gezondheidstoestand van een persoon. Een foto die bij een ingreep wordt gemaakt en een behandelde zone voor en na toont, valt onder artikel 9: principieel verbod, behoudens uitzondering. Voor de behandeling is de uitzondering artikel 9, § 2, h). Voor een promotionele publicatie is de enige bruikbare uitzondering de uitdrukkelijke toestemming van artikel 9, § 2, a).
Daar komt in het Belgische recht het portretrecht bij, dat een eigen toestemming vereist, los van de AVG-toestemming, voor de verspreiding van de afbeelding van een identificeerbare persoon.
De toestemming voor de behandeling dekt de publicatie niet
Drie redenen, allemaal uit de tekst:
- Doelbinding (artikel 5, § 1, b): gegevens die voor de zorg zijn verzameld, mogen daarna niet worden verwerkt voor een onverenigbaar doel. Commerciële promotie is een ander doel dan de zorg.
- Afzonderlijke rechtsgrond: de behandeling steunt op 9.2.h, de publicatie op 9.2.a, die een toestemming vereist die uitdrukkelijk en specifiek voor dat doel is.
- Herroepbaarheid (artikel 7, § 3): de toestemming kan op elk moment worden ingetrokken. U moet de foto dus echt kunnen verwijderen van alle dragers, sociale media en drukwerk inbegrepen.
In de praktijk: een afzonderlijke schriftelijke toestemming, specifiek voor de publicatie, los van de toestemming voor de behandeling en van het verslag van artikel 18, met vermelding van de bedoelde dragers, de duur en de wijze van intrekking.
Wij hebben geen enkele beslissing van de Geschillenkamer van de Gegevensbeschermingsautoriteit gevonden die specifiek gaat over foto's van voor en na in de esthetische geneeskunde. Er bestaat dus, voor zover wij weten, geen rechtspraak van de GBA over dat precieze punt. En de exacte nummering van de bepalingen over « reclame » in de wet van 2013 kon niet worden nagekeken in een officiële geconsolideerde versie: daarom citeren wij de tekst zonder een artikelnummer te noemen.
Wat de Orde der artsen zegt
In een advies van 24 januari 2025 over de naleving van het wettelijk kader door de plastisch chirurgen herinnert de Nationale Raad aan artikel 37 van de Code van medische deontologie en somt hij de verboden praktijken op: misleidende reclame, vergelijking van tarieven, aanzetten tot overbodige behandelingen, communicatie met een commercieel doel zonder wetenschappelijk karakter, profilering van de bezoekers van een site buiten hun weten, commerciële promotie van gezondheidsproducten. Hij voegt eraan toe dat de arts zich moet verzetten tegen de reclame voor zijn ingrepen door derden die deze regels niet zouden naleven — wat rechtstreeks de bemiddelingsplatformen treft.
De sancties waarin de wet van 2013 voorziet, omvatten gevangenisstraf en geldboete.
Wat u in de plaats kunt doen
De eerlijke vraag is niet « hoe publiceer ik het toch », maar « wat blijft toegelaten en werkt ook »:
- Beschrijven, niet tonen. Leg een protocol uit, de indicaties, het verloop erna, de risico's — dat is informatie, en dat is wat serieuze patiënten zoeken.
- Toon de praktijk en het team, geen resultaten. Niets verbiedt u te tonen waar u werkt.
- Noem de titels. De verplichting om de beroepstitels te vermelden is ook een kans: het is wat u onderscheidt van een salon.
- Bewaar de foto's in het dossier. De fotografische opvolging blijft volkomen legitiem — het is zelfs goede klinische praktijk. Wat verboden is, is de promotionele verspreiding, niet de bewaring in het dossier.
Daarom is in onze software de publicatietoelating een toestemming die losstaat van die van de opvolging. De twee worden nooit verward, en de tweede ontgrendelt de eerste niet. Bekijk hoe de toestemming wordt behandeld.
Bronnen
- Wet van 23 mei 2013 tot regeling van de vereiste kwalificaties om ingrepen van niet-heelkundige esthetische geneeskunde en esthetische heelkunde uit te voeren, zoals aangevuld door de wet van 10 april 2014 — tekst
- Grondwettelijk Hof, arrest nr. 1/2016 van 14 januari 2016 — uittreksels (pdf, RIZIV)
- FOD Volksgezondheid, « Reclame door de gezondheidszorgbeoefenaars » — health.belgium.be
- Nationale Raad van de Orde der artsen, advies van 24 januari 2025 — ordomedic.be
- AVG, overweging 35 en artikelen 5, 7 en 9 — EUR-Lex
Twee toestemmingen.
Nooit verward.
De toestemming voor de opvolging en de publicatietoelating zijn twee aparte teksten, afzonderlijk ondertekend, elk bewaard in de versie die die dag ondertekend is.